Bu qidaları yemək olmaz!
Bu qidaları yemək olmaz!
Hər kəsin orqanizmi fərqlidir. Eyni qida və qida qrupunun istehlakı fərqli insanlarda fərqli reaksiyalar verə bilər.
Qaçınılması lazım olan qidalar fərdi ehtiyaclardan, pəhriz seçimlərindən və xüsusi sağlamlıq şərtlərindən asılı olaraq dəyişə bilər. Bununla birlikdə, sağlamlığı yaxşılaşdırmaq üçün hər kəs tərəfindən birmənalı olaraq qaçınılması lazım olan qida kateqoriyaları var:
- İşlənmiş qidalar
- Şəkərli içkilər
- Trans yağlar
- Duzlu qidalar
- İşlənmiş ətlər, konservləşdirilmiş şorbalar və duzlu qəlyanaltılar
- Qırmızı və işlənmiş ətin həddindən artıq istehlakı
- Süni dadlandırıcılar
- Yüksək şəkərli qidalar
- Doymuş yağda bişən qidalar
- Civə miqdarı yüksək olan bəzi balıq növləri: köpək balığı, qılınc balığı və skumbriya
Ən çox dözümsüzlük yaradan qida qrupları hansılardır?
Ümumi "zərərli qidalar" siyahısından fərqli olaraq, qida dözümsüzlüyü fərdidir — bir insana narahatlıq verən qida başqasına heç bir təsir etmir. Buna baxmayaraq, klinik təcrübədə bir neçə qida qrupu digərlərindən daha tez-tez dözümsüzlük reaksiyasına səbəb olur. Ən geniş yayılanı laktoza dözümsüzlüyüdür — orqanizmdə süd şəkərini parçalayan laktaza fermentinin çatışmazlığından yaranır və köp, qarında ağrı, ishal ilə özünü göstərir. İkinci geniş yayılmış qrup qlütendir — buğda, arpa və çovdarda olan zülal. Üçüncüsü isə histamin dözümsüzlüyüdür: yetişdirilmiş pendir, şokolad, banan, sitrus meyvələri, avokado, qırmızı şərab kimi qidalarda təbii şəkildə yüksək histamin var və bəzi insanların orqanizmi onu kifayət qədər sürətlə parçalaya bilmir.
FODMAP-lar nədir?
Digər mühüm qrup FODMAP adlanan, bağırsaqda pis mənimsənilən karbohidratlardır — soğan, sarımsaq, paxlalılar (noxud, lobya, mərci), bəzi meyvə və süd məhsullarında olur. Klinik müşahidələrdə xüsusilə soğan, kəllə-kök, sarımsaq, qara lobya, noxud və mərci ən çox simptom bildirilən qidalar sırasındadır. Bu qidaların hamısı sağlam adam üçün faydalıdır — problem qidanın özündə deyil, konkret orqanizmin ona necə reaksiya verməsindədir.
Hansı qidanın sizə uyğun olmadığını necə bilmək olar?
Sadəcə "ümumi zərərli" siyahısına əsaslanaraq qida məhdudlaşdırmaq nə səmərəlidir, nə də sağlamdır — çünki hər insanın reaksiya verdiyi qidalar fərqlidir. Cytotest metodikası məhz bunun üçün nəzərdə tutulub: hansı konkret qidaların Sizin orqanizminizdə dözümsüzlük reaksiyası yaratdığını aşkarlayaraq, lazımsız qadağalar qoymadan, yalnız Sizə uyğun olmayan qidaları müəyyən etməyə imkan verir.
Mənbə: Cleveland Clinic, ZOE.