Almanın nə qədər təhlükəli olduğunu bilirdinizmi?
Almanın nə qədər təhlükəli olduğunu bilirdinizmi?
Alma yedikdən sonra ağız və dodaqlarınızın ətrafında yanma hissi, dildə şişlik, qaşınma və gözlərdə sulanma hiss edirsinizsə, bu, ilk baxışda qəribə görünsə də, kifayət qədər geniş yayılmış bir haldır.
Bu reaksiyanın elmi izahı nədir?
Tibbdə bu vəziyyət Oral Allergiya Sindromu (Pollen-Food Allergy Syndrome, PFAS) adlanır. Səbəb almanın özü deyil — bahar aylarında tozcuqlara (xüsusilə tozağacı, ing. birch pollen) qarşı allergiyası olan insanların immun sistemi almadakı zülalı da tozcuq zülalı ilə səhv sala bilir. Elmi tədqiqatlara görə, almanın əsas allergeni olan Mal d 1 zülalı tozağacı tozcuğunun əsas allergeni Bet v 1 ilə 63% struktur oxşarlığına malikdir. Nəticədə orqanizm alma yeyərkən elə reaksiya verir ki, sanki tozcuqla təmasdadır.
Şimali və Mərkəzi Avropada aparılan tədqiqatlar göstərir ki, tozağacı tozcuğuna allergiyası olan insanların 50–70%-i təzə alma yedikdən sonra bu reaksiyanı yaşayır. Simptomlar adətən yeməkdən dəqiqələr sonra ortaya çıxır: dodaq, ağız və boğazda qaşınma, göynəmə və yüngül şişkinlik. Eyni səbəbdən badam, yerkökü, kərəviz, gilas, fındıq, kivi, şaftalı, armud və gavalı da bənzər reaksiya yarada bilər.
Allergiya ilə qida dözümsüzlüyü eyni şey deyil
Bu, vacib bir fərqi ortaya qoyur: qida allergiyası immun sisteminin (IgE antikorları vasitəsilə) həddindən artıq reaksiyasıdır və nadir hallarda təhlükəli ola bilər. Qida dözümsüzlüyü isə tamamilə fərqli mexanizmdir — immun sistemi iştirak etmir, sadəcə orqanizm müəyyən qidanı lazımi qədər həzm edə bilmir (məsələn, kifayət qədər ferment olmadığı üçün) və nəticədə köp, şişkinlik, yorğunluq kimi gecikmiş simptomlar yaranır. Cytotest metodikası məhz bu ikinci qrupu — orqanizminizin gizli dözümsüzlük göstərdiyi qidaları — müəyyən etməyə yönəlib.
Lif tərkibi də amil ola bilər
Allergiyadan asılı olmayaraq, almanın özündə də həzmi çətinləşdirən amillər var. Meyvə pektinlə (həll olan lif) zəngindir, amma qabığında həll olunmayan lif üstünlük təşkil edir. Yüksək lif tərkibli qidalar bəzi insanlarda mədə-bağırsaq traktında qazın artmasına, kramp və şişkinliyə səbəb ola bilər — bu da alma yedikdən sonra narahatlıq hiss edən insanların bir hissəsinin təcrübəsini izah edir.
Əgər alma və ya oxşar meyvələr yedikdən sonra müntəzəm narahatlıq yaşayırsınızsa, bunun allergiyadanmı, yoxsa dözümsüzlükdənmi qaynaqlandığını dəqiq bilmək üçün bizimlə əlaqə saxlayın.
Mənbə: American College of Allergy, Asthma & Immunology (ACAAI), National Institutes of Health (NIH/PMC).